Een duimstok is een gereedschap waarmee je dingen kan opmeten.

Het kan zowel bestaan uit hout als uit metaal of kunsstof, en bestaat uit een aantal platte latten waarop centimeters en millimeters staan aangegeven.

Vaak bestaat een duimstok uit vier latten die even lang zijn en die zó met elkaar verbonden zijn dat iedere lat ten opzichte van de andere lat draaibaar is.

Zo kun je van de vier kortere latten één lange lat maken, waardoor het een praktisch gereedschap is.

In dit artikel ontdek je de voor- en nadelen van de duimstok en of je als klusser er wel of niet één moet aanschaffen.

duimstok

Table of Contents

    Twee verschillende duimstokken

    Een duimstok wordt veel door timmermannen gebruikt. Vaak is het hebben van een duimstok in de (achter)zak typerend voor een timmerman.

    Er zijn twee soorten duimstokken te onderscheiden:

    1. De timmermansduimstok
    2. De vouwduimstok (bijna alle andere duimstokken)

    Voor zowat alle duimstokken geld dat de duimstok in vier gelijke delen is verdeelt van ongeveer 25 centimeter, en dat deze delen in elkaar gevouwen kunnen worden.

    Er zijn daarnaast ook duimstokken van 2 meter, deze hebben veelal 8 gelijke delen van 25 centimeter.

    Bij de timmermansduimstok is het zo dat de precies in het midden van de duimstok een scharnier zit die horizontaal op de duimstok is bevestigd. Op de overige twee kwarten van de duimstok zijn de scharnieren verticaal bevestigd.

    De andere typen duimstokken hebben de kwarten allemaal eenzelfde scharnierpunt. Dit zijn vaak rondjes ín de duimstok waar de verschillende delen dan omheen draaien en als het ware over elkaar heen vouwen.

    Vandaar natuurlijk ook de naam vouwduimstok.

    Video vouwduimstok

    Hieronder kun je in een video zien hoe een vouwduimstok er in het echt uitziet:

     

    Het ontstaan van de duimstok

    De duimstok heeft zijn naam te danken aan de engelse duimen waarmee gerekend kan worden in plaats van centimeters.

    Er zijn duimstokken die de duimen nog op de smalle kant van de latten hebben staan. Soms staan hierop ook inches, en een inch is 2,54 centimeter.

    Vroeger was het zo dat op één kant van de duimstok centimeters stonden, en op de andere kant duimen. Daarbij kon het voorkomen dat je kon aflezen wat voor soort duimen bedoelt werd.

    Het is namelijk zo dat de houthandel en de bijbehorende zaagmolens uit Amsterdam eens hun eigen maten hebben ingevoerd.

    Dit deden ze om te strijden tegen de concurrentie van de handel in hout in de Zaan.

    Het geleverde hout werd niet gemeten met de gangbare duimen, maar was altijd de juiste lengte min wat verloren ging aan het zagen. Op die manier werd er geen verlies geleden aan het gedeelte wat verzaagd werd, het zaagsel.

    Ze verkochten als het ware ook het deel van het hout wat ze zelf ook weg moesten doen!

    De timmerman die dit hout ontving moest dit in de gaten houden, want hij kreeg altijd iets minder lengte dan hij besteld had.

    Waarom een duimstok en geen meetlint of rolmaat?

    Waarom zou je kiezen voor een duimstok en niet voor een meetlint of rolmaat?

    Hoewel de twee laatst genoemden het voordeel hebben dat ze een veel langere afstand kunnen meten – tot wel 5 meter en soms nog langer – heeft de duimstok ook veel voordelen.

    Dit zijn redenen waarom je zou kiezen voor een duimstok:

    1. Een duimstok is erg duurzaam en gaat lang mee, vooral de houten versies
    2. Een meetlint of rolmaat heeft een veermechanisme wat stuk kan gaan, een duimstok enkel scharniertjes
    3. Een duimstok past goed in een broekzak, met name in de lange zakken van een timmermansbroek
    4. Een meetlint of rolmaat is vaak erg dik en kan niet prettig opgeborgen worden in een broekzak
    5. Een duimstok is stijf, waardoor je makkelijk een rechte lijn kan aftekenen
    6. Je kan makkelijker meten hoe diep iets is, een duimstok knikt niet door
    7. Hij is altijd klaar voor gebruik, je hoeft bij een duimstok niet eerst iets uit te trekken

    Tot slot is een duimstok ook echt een typisch handgereedschap voor ene timmerman.

    De echte klusser en doe-het-zelver in hart en nieren kan gewoon niet goed klussen zonder duimstok.